Zo’n klein lijfje en zo een strot. De Grote (of Sint Jacobs) Kerk te ’s Gravenhage was te klein voor zoveel geluid. Het geluid droeg ruim uit over de kansel, over de zwarte klapstoeltjes met de Hotemoten uit Nederland en Bulgarije, over de tientallen stands met info, folders, affiches, videopresentaties, glazen en flessen wijn, keramische schalen en bordjes, bloemen, cosmetica, vakantieaanbiedingen, heerlijke hapjes (wat denkt u van typische Bulgaarse gerechten zoals kebapcheta, kiufteta en sudzjuk, er stonden langer rijen voor de tafels met deze verrukkelijkheden).

Wij waren bij Betoverend Bulgarije, een jaarlijkse manifestatie van al wat dat bijzondere Balkanland te bieden heeft. Dit jaar in het teken van 100 jaar Bulgaarse Onafhankelijkheid en 100 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Bulgarije en Nederland!

Dus naast al die vakantieaanbieders en stadsrepresentaties was ook het diplomatieke Corps in de frontrijen. De CD voitures stonden als brave paarden rond de Grote Kerk geparkeerd. Je kunt je een schilderij voorstellen uit 1600 met paarden en uit 2009 met bolides, waar de paardenkracht onder de motorkap schuilt.

Eregast was de Bulgaarse Minister van Europese Zaken Gergana Passy-Grancharova, vergezeld door haar echtgenoot Solomon Passy, waarvan gefluisterd wordt dat hij kandidaat is voor de opvolging van Jaap de Hoop Scheffer als algemeen NAVO secretaris, maar daaromheen ambassadeurs of ex-ambassadeurs en de nodige prominenten uit bedrijfsleven, kunst en cultuur. En uiteraard het voetvolk, stichtingen en firma’s die Bulgaarse contacten plegen.

Op de eerste rij zitten was meer dan een eer. Het was de beste plek om te genieten van die majestueuze muziek van het trio Yankoulov.

Hoe die muziek te beschrijven? Wanneer je opgetild wordt door de klanken van stem en percussie, wanneer je een vitale injectie van pure levenskracht ontvangt, analyseer je niet meer dat je te maken hebt met een mengeling van eeuwenoude volksmuziek en ultramoderne soundscapes. Bulgaarse folk, jazz en wereldmuziek versmelten tot een geluidsdecor van onnavolgbare klasse. En dan die keel van Elitsa Todorova, evenals Yankoulov een perfecte percussionist*), maar daarnaast een stem.

Zo’n klein lijfje en zo een strot. Ze is tenger, golvend lang donker haar, amandelbruine ogen, lakschoenen-hoge hakken, gekleed in donkere smalle broek en een rood lijfje, aan de achterzijde met rijgveters bijeengehouden, sublieme rug en toch niet erotisch maar levenslustig. Ze leeft in en uit de muziek en gooit honderdduizend volt de zaal in.

Als duo wonnen de twee in 2007 met ‘Water’ de nationale competitie voor het Eurovisiesongfestival, waar ze in de finale 5e werden. Ze bestormen alle wereldpodia van Moskou tot Istanbul en van Dublin tot nu Den Haag waar Miroslav Ivanov als gitarist mee speelde.

Vergeet alle prominenten, vergeet alle te winnen prijzen (een kennismakingstrip naar Sofia, een reischeque t.w.v. €  200,-, een mandje vol Bulgaarse producten een mandje Bulgaarse cosmetica en een mandje Bulgaarse kazen), vergeet zelfs de kebapcheta, kiufteta de sudzjuk en de purperen wijnen. Voel je verbonden met het land en het lied van Orpheus, wees je bewust van het oneindig geluk dit moment te mogen beleven.

Aan het eind van haar performance steekt Elitsa (hoe groot is ze helemaal 1.65? hoe zwaar/licht 45 kg?) haar vuist in de lucht.”This is the Power of Bulgaria” roept ze triomfantelijk. She is right. Dit land overleeft alle crises omdat het een eeuwenoude reserve van levenslust en levensmoed bezit. Waardevoller dan alle banktegoeden.

*)Haar website zegt: ‘In her repertoire Elitsa Todorova plays instruments like the tarambuka, drums, maracas, clavess, old silver coins, shepherd’s chimes, horses' bells, a magical thunder-wand, guirro, chimes, but of all musical instruments the best, in her opinion, is human voice.’

Dordrecht, 7 Maart 2009, Ton Delemarre